روش شناسی تحلیل لایه‌های حفاظتی

تحلیل لایه های حفاظتی۱ یک روش نیمه کمی برای تحلیل و ارزیابی ریسک است. بطور معمول در فرآیندهای شیمیایی، لایه‌­های حفاظتی مختلفی برای کاهش تکرارپذیری پیامدهای ناخواسته مورد استفاده قرار می‌­گیرند: طراحی فرآیند (شامل طراحی ذاتا ایمن)، سیستم‌های کنترلی پایه‌ای فرآیندی، سیستم ابزار دقیق ایمنی، ابزارهای غیر عامل۲ (مانند دایک و دیوار ضد انفجار)، ابزارهای عامل۳ (مانند شیرهای اطمینان)، دخالت‌های انسانی و غیره از این گروه هستند.

هدف اصلی ایجاد LOPA تمایل به بهبود روش‌های کیفی با استفاده از منطق، هدف و عملکرد مبتنی بر ریسک است. در LOPA، لایه‌های حفاظتی منحصربفرد پیشنهادی و یا ارائه شده، برای بررسی تاثیر گذاری مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. سپس اثرهای ترکیبی لایه‌های حفاظتی در برابر معیارهای تحمل ریسک بررسی و با آن مقایسه می‌شوند.

روش LOPA نمونه‌ی ساده شده‌­ای از ارزیابی ریسک است. بطور معمول در LOPA برای بررسی تکرارپذیری رویداد آغازگر، پیامد رویداد، شدت آن و احتمال عمل نکردن لایه‌ی حفاظتی مستقل۴ از مرتبه بزرگی به جای عدد دقیق استفاده می‌شود­. LOPA یک ابزار تحلیل است که بطور معمول بر اساس اطلاعات شکل گرفته در طول ارزیابی کیفی خطر، مانند ارزیابی خطر فرآیند۵ بنا شده است.

ارزیابی ریسک با استفاده از LOPA زمانی انجام می‌شود که ریسک فرآیند تشخیص داده شود و با ریسک قابل تحمل که بعنوان یک  ماتریس ریسک نیمه کمی تعریف می‌شود، مقایسه شود. زمانی که ریسک فرآیند بالاتر از مقدار قابل تحمل باشد، عملکرد ایمنی شناسایی و به لایه‌های حفاظتی مستقل اختصاص داده می‌شوند. بعضی از IPLها پیش فعال هستند و برای جلوگیری از وقوع رویدادهای خطرناک اعمال می‌­شوند، مابقی لایه های ایمنی واکنشی هستند و بمنظور کاهش آسیب های ناشی از رویداد خطرناک عمل می­شوند.

زمانی که مطالعات انجام گرفت، براساس قراردادهایی که صورت گرفته است، بر اساس نوع IPL یک میزان سطح کاهش ریسک به هر عملکرد ایمنی شناسایی شده تحصیص داده می­شود. زمانیکه که میزان کاهش ریسک به هر SIS اختصاص پیدا کرد، این کاهش مطابق قواعدIEC 61508 Part1 مشخص کننده مرتبه SIL آن SIS است[۲].

تکرارپذیری قابل قبول برای رویدادهای خطرناک با ارزیابی از پیامد بدترین سناریو در ارتباط با سلامتی و تاثیر ایمنی بر افراد کارخانه و عموم، اثرات محیط زیستی، و اثرات اقتصادی (دارایی و زیان اقتصادی) بدست می آید. از تیم انجام دهنده بررسی انتظار می­رود تخمین کیفی از بدترین پیامد قابل استناد را بدون در نظر گرفتن احتمال و شناسایی IPL برای کاهش ریسک ارائه بدهند.

این روند LOPA منجر به شناسایی IPLهایی که میشود که کاهش دهنده ریسک فرآیند مطابق با معیار ریسک هستند. در ادامه مرحله به مرحله روند کار را که در شکل ۳  به تصویر کشیده شده است[۵].

شکل ۳- مراحل [۵]  LOPA

الف. استفاده از تحلیل لایه­‌های حفاظتی جهت ارزیابی ریسک

ب. استفاده از تحلیل لایه‌­های حفاظتی جهت تعیین سطح خدشه ناپذیری مورد نیاز

 

دکتر علی بقایی


۱ Layers of Protection Analysis
Passive devices ۲
Active devices 3
۴ (Independent Protection Layer (IPL
۵ (Process Hazard Analysis (PHA